01 / CBAM neyi kapsar?
CBAM, AB’ye ithal edilen belirli malların üretiminde oluşan gömülü emisyonlara karbon fiyatı uygulanmasını hedefler. Kesin dönem 1 Ocak 2026’da başlamıştır. Başlıca sektörler çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojendir; kesin ürün kapsamı CN koduyla belirlenir. [1]
Demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimento kapsamındaki mallarda, ithalatçı başına takvim yılı boyunca toplam net kütle 50 tonu aşmıyorsa kütle eşiğine bağlı muafiyet uygulanır. Eşik aşılırsa o yılın kapsamdaki ithalatının tamamı dikkate alınır. Elektrik ve hidrojen bu muafiyetin dışındadır. [2]
02 / Kim, neden sorumlu?
AB ithalatçısı / yetkili beyan sahibi
Uygulanabilir yetkilendirmeyi alır; yıllık CBAM beyanını sunar ve gerekli sertifikaları teslim eder. Gerçek emisyon kullanıldığında akredite doğrulamayı gözetir. Uygun şekilde kanıtlanan menşe ülkede ödenmiş karbon fiyatı ve AB ETS ücretsiz tahsis düzeltmesi, sertifika yükümlülüğünde dikkate alınabilir. [3]
Türkiye’deki üretici / tesis işletmecisi
Gerçek emisyon verisini kullanmak isteyen müşterisi için tesis ve üretim süreçlerini tanımlar; ölçümleri ve hesapları hazırlayıp akredite doğrulayıcıyla çalışır. Veriler, CBAM Registry’nin AB dışı tesis işletmecileri modülü üzerinden veya uygun rapor şablonlarıyla müşterilere iletilebilir. Üreticinin veri hazırlığı ile ithalatçının resmî beyanı farklı sorumluluklardır. [4]
03 / Yakın takvim
| Tarih | Ne olur? |
|---|---|
| 1 Ocak 2026 | Kesin dönemin başlangıcı. |
| 1 Şubat 2027 | CBAM sertifikalarının satışı başlar. |
| 30 Eylül 2027 | 2026 ithalatına ilişkin ilk yıllık beyan ve sertifika teslimi için son tarih. |
Sonraki yıllarda yıllık beyan ve sertifika teslimi, ithalat yılını izleyen yılın 30 Eylül’üne kadar yapılır. Sertifika teslim edilmemesi yaptırım doğurabilir; ceza ödenmesi eksik sertifikaları teslim etme yükümlülüğünü kaldırmaz. [2]
04 / Bir sayaç okumasından fazlası
Gerçek gömülü emisyon hesabı; üretim süreci sınırlarını, tüketimleri, üretim miktarlarını ve gerekli öncül malzeme verilerini birlikte ele alır. İzleme planı, veri kaynaklarını ve kullanılan yöntemleri tanımlar. Doğrudan ve dolaylı emisyonların kapsamı ürün grubuna göre farklıdır. [5]
| Ölçüm | Katkısı | Birlikte değerlendirilecek veri |
|---|---|---|
| Doğalgaz | Yakıt faaliyet verisi | Hacim koşulları, alt ısıl değer, uygun emisyon ve oksidasyon faktörleri |
| Elektrik | İlgili süreçte elektrik tüketimi | Ürüne uygulanabilir dolaylı emisyon kapsamı ve uygun elektrik emisyon faktörü |
| Buhar | Isı akışının belirlenmesine girdi | Kütle/debi, sıcaklık, basınç, buhar ve dönüş akışının entalpisi |
| Su | Kaynak ve proses görünürlüğü | İlgili proses sınırları; su tüketimi tek başına doğrudan CBAM emisyonu sayılmaz |
Buhar için yalnızca ton veya hacim okumak, net ısıyı belirlemeye yetmez. Uygulanabilir yöntemde iletilen ve dönen akışın ısı içeriği dikkate alınır. Sayaçların uygunluğu, belirsizlik, kalibrasyon ve eksik veri yönetimi de veri kalitesinin parçasıdır. [5]
Tüketim, gömülü emisyonun kendisi değildir. Tüketim verisi; uygun faktörler, proses ve üretim verileriyle hesaplamaya girer. Sonuç, yalnızca sayaç toplamı olarak değil, ilgili ürün için uygun fonksiyonel birim üzerinden değerlendirilir.
05 / CSense bu akışın neresinde?
CSense; doğalgaz, su, elektrik ve buhar sayaçlarının canlı okunması için geliştirilen saha cihazıdır. Odağı, tüketim verisinin görünür hale gelmesini sağlamaktır. Bu veri, doğru bağlam ve metodolojiyle CBAM veri hazırlığını destekleyebilir.
Kurulumdan önce sayaç marka/modeli, bağlantı ve protokol, ölçüm birimi, çarpanlar, izleme dönemi ve üretim süreciyle ilişki belirlenmelidir. İhtiyaç duyulan hesaplama, raporlama ve entegrasyon kapsamı ayrıca planlanır.
CSense; resmî CBAM beyanı, akredite doğrulama veya sertifika teslimi yerine geçmez. Bu tanıtım sitesindeki gösterim temsili verilerle çalışır.
06 / Kaynağından okuyun
- [1] Avrupa Komisyonu — CBAMGenel çerçeve ve kapsanan sektörler.
- [2] Regulation (EU) 2025/208350 ton eşiği, yıllık beyan takvimi ve sertifika yükümlülükleri.
- [3] Avrupa Komisyonu — CBAM kesin dönemiYetkili beyan sahibi, emisyon beyanı ve sertifikalar.
- [4] AB dışı tesis işletmecileri için hızlı rehberAvrupa Komisyonu, 14 Ağustos 2026. Veri paylaşımı ve doğrulama.
- [5] Implementing Regulation (EU) 2025/2547Gömülü emisyon hesabı, izleme planı, yakıt, elektrik ve ısı akışları.
- Tüm güncel mevzuat ve teknik rehberlerAvrupa Komisyonu’nun güncellenen kaynak sayfası.
Bu rehber AB CBAM hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş, ürün kapsamı kararı veya doğrulanmış emisyon raporu değildir. Mevzuat değişebilir. Ürününüzün CN kodunu ve güncel kuralları resmî kaynaklarla teyit edin. Birleşik Krallık CBAM’ı bu rehberin kapsamı dışındadır.